АРЫЫЛААХ НЭҺИЛИЭГИН ОҺУОХАЙДЬЫТТАРА

Оһуохай — сахалар былыргы үҥкүүлэрэ. Сиэри-туому тутуһууну кытта ситимнээх. Былыргы сахалар аан дойдуну көрүүлэрэ бу үҥкүү хамсаныыларын нөҥүө биллэр.

Элбэх киһи эргимтэҕэ туран анал хатыланар хамсаныылары оҥоро-оҥоро уонна ыллыы-ыллыы күн хоту эргийэллэр. Үс чаастан турар. Саҕалааһын — таһаарааччы дьону ыҥырар, бытаан үҥэр хамсаныылар оҥоһуллаллар. Иккис аҥаара — хаамыы үҥкүү — былыр айаны ойуулуур эбит, оһуохай саамай уһун чааһа. Манна сэниэлээх хамсаныылар баар буолаллар, дэгэрэҥ ырыа ылланар. Үҥкүүһүттэр илиилэрэ-атахтара буруһууна курдук хамсыыр. Оһуохай үһүс чааһа — көтүү. Үҥкүү чыпчаала. Саамай кылгас ол гынан баран саамай өрө көтөҕүүлээх. Дьон ойуолаһан бараллар. Көтүү үҥкүү (киэҥник ыллаахха — ыһыах) сүрүн санаатын ситиһэр — айыылары кытта биир буолуу, санаа бөҕөргөөһүнэ.

Сахалар сиэр-туом тутуһар сүрүн бырааһынньыктара — ыһыах — бу үҥкүүтэ суох былыр да быйыл да ааспат. Оһуохай битиини кытта «күн улууһун дьонун» сүрүн үҥкүүлэрэ этэ. Үҥкүү сиэригэр-туомугар киһи, айылҕа уонна куйаар (космос) биир тиһиликкэ киирэллэрэ көстөр.

2012 сыл ыһыаҕыгар ордук элбэх киһи оһуохайы үҥкүүгэ кыттааччы баарынан Гиннесс рекорда олохтоммута   Рекорд буолбут ситиһии «Туймаада ыһыаҕара архитектурнай этнографическай комплекска буолбута.

ИВАНОВ НИКОЛАЙ ИННОКЕНТЬЕВИЧ (1925 — 2002)

1925 с ыам ыйыгар Андрей, Мария Марковтар дьиэ кэргэттэригэр иккис оҕоннон төрүүр. Бииргэ төрөөбүт эдьиийинээн Сөдүөрэлиин, аҕалара эрдэ, ийэтинээн эрэ хаалаллар. Кэлин ийэтэ эмиэ огдообо Иванов Иннокентий Ивановичка иккиһин кэргэн тахсан,  Иванов Николай Иннокентьевич диэн буолар. Чемпион сылгыһыт. 1976 сыллаахха республикаҕа элбэх сылгы төрүөҕүн ылан   бастыыр.  Ол сыралаһан үлэлээбит түмүгүнэн соҕуруу куруорка сынньана барар,   мотоцикл фондатынан наҕарааданалар. Ол сиппит ситиһиитин бу хойукка дылы  республикаҕа  ким да сиппэтэҕэ. Николай Иннокентьевич  «Отут сыарҕа олоҥхолоох»  Олодьуйа Ньукулай   буолабын  диэн үҥкүү тыла этэригэр бэйэтин билиһиннэрэрэ диэн кырдьаҕастар.   кэпсииллэрэ. Оһуохай тылын эдэр эрдэҕиттэн этэрэ. 1945 с. Кыайыы ыһыаҕар   бэркэ оһуохайдаабыта  диэн кырдьаҕастар ахталлара.   Кэлин С.Зверев-Кыыл Уола үҥкүүһүттэри тала сылдьан  анаан –минээн,    Хочо өттүгэр   кэлэ сылдьан, ыҥыттарбытын сүдү киһиттэн  саллан бара сылдьыбатаҕым диэн ахтан    аһарбыта. Аҕыс оҕону атаҕар туруоран, түөрт кыыс, түөрт уол бары ыал буолан, оҕо-уруу төрөтөн, элбэх сиэн, хос сиэннэнэн быр-бааччы ыал буолан олороллор.

ДАНИЛОВ ПЕТР ИВАНОВИЧ (1930 — 2008)

(1930 — 2008)

1930 сыллаахха муус устар ыйга Сунтаар оройуонун Арыылаах нэһилиэгэр «Айах ууһа» диэн, кэлин 1937 сылга тэриллибит «Трудовой» колхуос бөһүөлэгэр төрөөбутэ. Оһуохайы олох кыра сааспыттан сөбуүлээн сырса сылдьан көрүрүм уонна бэйэм оччолортон этэн көрөр буолбутум. Билигин бу эргин нэһилиэктэргэ буолар «Хочо куолаһын» тумсуутугэр кыттыһан оһуохайдаан тыыным быарым сайҕанан сынньанабын. Улуу киһини Сэргэй Сибиэрэби ытык үнкүүһүтүнэн сыаналыыбын, аны да кини курдук киһи үөскээн ааһара биллибэт. Оҕо сылдьан II Бордоҥ киһитэ Нуучалба диэн киһи бу  Уулаах Атах ыһыаҕар, сэрии бүтэригэр олус бэркэ үҥкүүулээбитин өйдүүбүн. 1945 с. кыайыы ыһыа5а буолта. Ол ыһыахха улууска суох Улахан Аар баҕах турбута. Сэрии бүппүт үөрүүтэ буолан буолуо, дьон барахсан таҥнан симэнэн ыһыахха кэлбиттэрэ. Сиэдэрэй Силиппиэн диэн улахан саҥалаах, өттүгүнэн хамсана-хамсана үҥкүүлүүрүн  көрөр этим. Дьалкылдьытан этэр киһи этэ. Киэҥ да түһүлгэҕэ биһиги киирэн эргийэр этибит. Сидоров Борис Никитич диэн кэрэ да куоластаах киһи баара. Айылҕаны кыайа тутан уһуннук да хоһуйан үҥкүүлүүрэ. Эдэр сааһыгар биһиги кэккэбититтэн туораабыта. Олус диэн көрдөөх-нардаах, чахчы күөмэйдээх күндүтэ Уйбаан Сэмиэнэп-Хампыаттаах диэн киэн түһүлгэлээх киһи баара. Дьон барахсан сырса сылдьан үҥкүүтүгэр киирэр буолаллара. Тойбохойго Аткрыытай Аана диэн үҥкүүһүт бэрдэ баара. Кини төрдө-ууһа Мухтуйа (Ленскэй) диэкиттэн этэ. Уһун Уйбаан диэн киһиэхэ кэргэн буолан кэлбитэ. Аана барахсан эр киһи  үлэтин барытын толорор дьоҕурдааҕа. Мууһу алларара, мас мастыыра, балыксыт этэ, куйуурдуура. Кытаран-наҕаран бэрт кыраһыабай сэбэрэлээх дьахтар этэ. Тойбохой ыһыаҕар үнкүүлүү сылдьан өлбүтэ. Ити ааттаталаабыт дьоннорум тыллара-өстөрө кулгаахпар, кылыһахтаах куоластара сүрэхпэр иҥэ сылдьаллар. Ким эмэ суруйан, устан сурукка тиспэтэҕэ кыһыылаах да, абалаах да эбит.

ГРИГОРЬЕВ ДМИТРИЙ СЕМЕНОВИЧ (1932 – 2011)

Уруккута II Дьаархан, билиҥҥитэ Арыылаах нэһилиэгэр сэттэ оҕолоох ыалга алтыс оҕонон 1932 сыллаахха ыам ыйын 22 күнүгэр төрөөбүтэ.

— Алта уол, биир кыыс этибит. Улахан убайым Михаил сэрии хонуутугар охтубута. Ньукулай, Дьөгүөр сэрииттэн кэлэн баран өлбүттэрэ. Билигин эдьиийбинээн иккиэбит. Эдьиийим Мария Герасимова үс орден кавалера 80 сааһын туолар, Бордон нэһлиэгэр олорор. Саллар сааһым тухары тыа хаһаайыстыбатын араас улэлэригэр улэлээбитим. Үксүн тутууга үлэлээбитим. Үөрэҕим 8 кылааһынан бүппүтүм. Колхозка 21 сыл, совхозка 30 сыл үлэлээн уопсайа 51 сыл үлэ ыстаастаах 1997 сылтан биэнсийэҕэ олоробун. Биэс кыыс, биир уол оҕолоохпун. Алта сиэн эһэтэбин. Эдэрбэр спортка сыстаҕас этим. Ордук сүүрүүнү сэргиир этим. 1956 сыллаахха оройуон хамаандатыгар киирэн Якутскай куоракка республиканскай спартакиадаҕа бара сылдьыбытым. Сунтаарга оччолорго биир сыл 5 ыһыахха сылдьан бастаабыттаахпын. Оройуоммар граната быраҕыытыгар чемпионнаабытым. Республикаҕа сүүрүүгэ призёрдаан турабын.

Оһуохай оонньуутугар аан бастаан 1960 сылга кыттыбыт эрээри, дьин чахчы ункуу тылын ситэн-хотон 1980 эрэ сылтан этэр буолбутум. 1986 сылга Маар-Куеллэри кытта, онтон 1990 сыллартан «Хочо куолаһа» тумсуу тэриллиэ5иттэн кетуппэппин. Буолар ыһыахтарга уочараттаһан ункуулуубун. Биирдэ Тойбохой улуу ыһыа5ар дьахтар ункууһут Аткрыытай Аананы кытта тонолохтоһон кынат киБи буолан ункуулэБэ сырыттым. Дьэ, барахсан хоһуйардаах да, кэрэ да куоластаах этэ. Олус улахан туһулгэни тоҔо тардан ылла. Хайыай, киьи себулээн ункуулэьэр, батыБар оБуохайдьыта этэ. Арай ортолуу этэн иьэн этэр куолаһа мелтеен киирэн барда. Тутуһан иһэр ытыһа хайдах эрэ тымныйан барда. Дьиктиргээн сырайын-харабын еҥейен кербутум олох елен эрэр эбит этэ. Эмискэ охтон тустэ. Дьон соһуйан сэлэллэн биэрдилэр. Быраас кэлтэ. Өллө диэн буолбута… Дьэ, хайдах курдук бэриниилээхтик үнкүүлүүллэр этилэрий.Сөбүлээн билигин да ахтан-санаан ааһар үҥкүүһүтүм Чааркаанаба Даарыйа. Оо, кини барахсан киэн түһүгэни төрүттээн олох чэпчэкитик, атаҕын төбөтүгэр дугунан көтөн эрэр курдук үҥкүүлүүрэ. Хайдах эрэ киһи көтөҕөн иһэрин курдуга…                                                                      

ЧИРИКОВ ИННОКЕНТИЙ ФЕДОРОВИЧ (1941 -2017)

         1941 с. тохсунньу ый 6 кунугэр Сунтаар оройуонугар Уһун-Күөл нэһилиэгэр «Тыһакыыс» эбэҕэ төрөөбутэ. Бииргэ төрөөбүттэр иккиэлэр эбит. Эдьиийэ Иванова Ксения Саввична диэн этэ. А5ата, төрүт Уһун-Күөл нэһилиэгин олохтооҕо Фёдор Ксенофонтович олох эрдэ олохтон ыараханнык ыалдьан туораабыта. Ийэтэ Аллаҥа нэһилиэгиттэн төрүттээх Чирикова (Евсеева) Мария Андреевна диэн этэ. Эбэтэ Максимов Ксенофонт — Сиэдэрэй Силиппиэн норуокка биллибит үҥкүүһүт тойуксут киһи эбитэ үһү. Буолар ыһыахтарга Сиэдэрэй Силиппиэн улахан саҥалаах, өттүгүнэн хамсанан үҥкүүлүүрүн, киэҥ түһүлгэлээҕин туһунан оччотооҕу эдэр ыччат дьон, билигин аҕам саастаах оҕонньоттор, эмээхситтэр астынан ахтан — санаан ааһаллар. Иннокентий Фёдорович кыра сааһыгар тулаайах аҥаардаах хаалан ситэ үөрэммэккэ 13 сааһыттан бастаан Ленин колхозка, онтон «Тойбохой» совхозка үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. Сылгыга 50 — ча сыл устата дьаныардаахтык үлэлээтэ. Ат баайыыта, сүүрдүүтэ курдук элбэх сыраны эрэйэр үлэҕэ үгүстүк сыраласпыта. Баайар аттара ыһыахтарга улууска мэлдьи миэстэлэһэр буолаллара. Туойар идэтин эһэтиттэн Сиэдэрэй Силиппиэнтэн сэдиптээн бэриһиннэрбитим буолуо диэн бүк санаан кэпсиир.

-Оҕо сылдьан оскуолаҕа кыра кылаастан ситэ үөрэммэккэ улэлиир этэ диэн ахтар.. Бастаан сайыныгар оҕус сиэтэринэн дьарыгырбыт .Онтон кыһыныгар сүөһү аһатара. Онтон ситэн — хотон баран колхозка Бочооной үрэхтэригэр оттуур ,кыһынын кыстаан туран сылгыны, сүөһуну aһатара.1963 сылтан ыла постояннай сылгы аһатар идэлэммит. Онтон ат сүүрдүүтүнэн уһун кэмҥэ улэлээбитэ. Өр сылларга сүүрүкук аттары баайан дьарыктыы сылдьыбыта.

2000 сылтан оһуохайдыыр. Онтон ылата тойуксут, оһуохайдьыт  уонна «Хочо куолаһа» тумсуу председателэ. .

2001с.- Тойбохой ыһыаҕар «Дархан этээччи» аат, хас да I, II миэстэлээх грамоталар.

2002с.- Уһун-Күөл «Уулаах Атах» ыһыаҕар «Дархан» этээччи аата, хас да номинация, Үөһээ Бүлүү, Бүлүү улуустарыгар хас да грамота, сыаналаах бириистэр, номинациялархаһаайына.

2003, 2005 с.с.- «Хочо куолаһа» түмсүү, оһуохай күрэхтэригэр сыаналаах бириистэр, грамоталар, номинациялар, Сунтаар улууһун оһуохайдьыттарын «Бастын салайааччы» аата иҥэриллибитэ  

АВВАКУМОВ ВИТАЛИЙ СЕМЕНОВИЧ (1944 — 2001)

Мин а5ам 1944 сыл ыам ыйын 1 кунугэр Сунтаар оройуонугар Тыһакыыска колхозтаах кэргэнигэр төрөөбүтэ.3 убайа — улахана 9 сыл аҕа, кырата 2 сыл аҕа сэрии кэмигэр корь ыарыыга ыалдьан өлбүттэр, орто убайа 4 сыл аҕа уол итии ууга буһан өлбүт. Аҕам ити убайдарын биирин да көрбөтөх. Аҕам киһини өйдүөҕүттэн 7 сыл аҕа эдьиийэ уонна хайа уйэ улахан киһи — дьоно ииппит уоллара — ийэтин быраата бааллар эбит. Аҕам кэнниттэн 2 сыл кыра Валерий, 4 сыл балыс Полина, 6 сыл кыра Володя төрөөбүттэр. Аҕам олох оҕо сааһыттан аҕатын батыһа сылдьан үөрэнэн туойар — ыллыыр буолбут. Дьэ, ол онтон уһуйуллан улуус — улууска биллэр үҥкүүһүт, тойуксут, ырыаһыт буолбут. Оһуохайга аан бастаан 1964 сыллаахха кыттыбыт. Өр кэм устата Уһун-Күөлгэ култуура дьиэтигэр улэлээбитэ. Сунтаар улууһугар ыытыллар ыһыахтарга, оһуохай, тойук түһүлгэлэригэр мэлдьи кыттара. Элбэхтик бириистээх миэстэлэргэ тиксибитэ.«Хочо куолаһа» тумсуу тэриллиэҕиттэн түмсүүнү дьаһайар субэҕэ чилиэнинэн өр кэм устата үлэлээбитэ. Төрөппүт оҕолорун хомуска, тойукка, оһуохайга уһуйбута. 2001 с. уһун, ыарахан ыарыыттан суох буолбута.

1993с.- Ойуунускай ыһыаҕар I миэстэ

1998с.- «Хочо куолаһа» күрэххэ III миэстэ, Үрүҥ тунах ыһыах бастын этээччитэ

1999с.- Уһун-Күөл ыһыаҕар   I миэстэ

1999с.- Тубэй ыһыаҕар оһуохай курэҕэр I туурга  I миэстэ

1999с.- Сунтаарга «Оҕо аймах спордун сылыгар уонна Саха сирин алмааһа

булуллубута 50 сылыгар» анаммыт ыһыах оһуохайын курэҕэр II миэстэ

2000с.- Сунтаарга Кыыл уола С.А.Зверев ыһыаҕар II миэстэ

2000с.- Үөһээ-Бүлүү Ороһутун ыһыаҕар оһуохайга II миэстэ

2001с.- «Хомоҕой хоһоонноох этээччи» — I миэстэ

2001с.- «Хочо куолаһа» 15 сылыгар аналлаах оһуохай курэҕэр III миэстэ

  Т.В. Пахомова (Аввакумова)

Тохсунньу 29 кунэ, 2008сыл, УҺун-Куел

ФЕДОРОВА ЗИНАИДА ДМИТРИЕВНА (1952 — 2005)

(1952 — 2005)

24 июня 1952 с Кутана нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Айылҕаттан айдарыылаах  Зинаида Дмитриевна,   кийиит буолан сүктэн кэлэ Арыылаах нэһилиэгин иккис дойду оҥостубута.  Өр сылларга бэкээринэҕэ үлэлээбитэ. Россия потребкооперациятын туйгуна. “Һиинэ килиэбэ” минньигэс да этэ диэн билигин да олохтоохтор саныыллар. Тойуксут, ырыаһыт бэрдэ этэ. Нэһилиэк иһигэр ыытыллар тэрээһин, бырааһынньык кинитэ суох ааспата. Туойан доллоһутан бардаҕына саала иһийэн хаалара.

АВВАКУМОВА ИЗАБЕЛЛА ВИТАЛЬЕВНА

1973 с. атырдьах ыйын 15 кунугэр Сунтаар оройуонун Уһун-Күөлл нэһилиэгэр төрөөбүтэ.Айбыт а5атыттан уһуйуллан эмиэ ырыа — тойук аргыстаах. Кыра оҕо эрдэҕиттэн туойар. Оһуохай тылын аан бастаан 1993 с. эппитэ. 1993с. Дьокуускайдааҕы музыкальнай оскуолаҕа уерэммитэ. Сыл ахсын «Хочо куолаһа» оbуохай курэҕэр кыттар.4 о5олоох, Сунтаарга олорор. 2 улахан уолаттара эмиэ оbуохайынан, тойугунан дьарыктаналлар.

1998с.- Маар-Куелгэ оһуохай күрэҕэр III миэстэ

1999с.- Түбэйгэ оһуохай күрэҕэр II миэстэ

2000с.- Сунтаар ыһыаҕар биһирэбил бириис

ПАХОМОВА-АВВАКУМОВА ТАМАРА ВИТАЛЬЕВНА (1982 — 2012)

1982 с. олунньу 21 кунугэр Сунтаар оройуонун Уһун — Күөл нэһилиэгэр  Аввакумовтар дьиэ — кэргэттэригэр 5-с оҕонон төрөөбүтэ. Аҕата, эдьиийэ оһуохайынан, тойугунан дьарыктанар буолан, онтон уҺуйуллан туойар уонна obyохайдыыр.

-Мин аан бастаан урдук сыанаҕа 5 саастаахпар «Бүлүү» диэн тойугунан тахсыбытым. Онно «биэс» ыламмын кынаппар кынат ууннэриммитим . Миэхэ улахан өҥөлөөх дьоннорунан бастатан туран айбыт а5ам, иккиҺинэн Григорьөв Л.А. буолаллар. Өскө Леонид Афанасьевич «биэҺи» туруорбатаҕа буоллар салгыы туойарым саарбах буолуо этэ. Олох кыра эрдэхпиттэн оскуола саҕаттан туойабын, ыллыыбын.” 1996, 1997, 1998 сылларга Сунтаар ыҺыахтарыгар ыччаттарга бастаталаабыт.. Араас тиэмэлэргэ бэйэтэ айан толороро. хомуска оонньуура.

ЛАРИОНОВА-НЕУСТРОЕВА ОЛЬГА ОЛЕГОВНА

1986 сыллаахха от ыйын 8 күнүгэр Сунтаар оройуонун УҺун-Күөл нэҺилиэгэр 6 о5олоох Неустроевтар дьиэ-кэргэттэригэр 5-с оҕонон кун сирин көрбүтэ. 2003 сыллаахха Л.А.Попов аатынан Арыылаах орто оскуолатын, 2004 C. Сунтаардаа5ы СПТУ-23 иистэнньэҥ идэтин ылан, 2004 с. Дьокуускай культуратын колледжын Сунтаардааҕы филиалын бүтэрбитэ. 2005 сыллааххха УҺун-Күөл Культуратын дьиэтин уус-уран салайааччытынан улэлии киирэр.  ОҺуохайынан, тойугунан оскуола эрдэттэн улуҺуйбутэ. 6 кылааска кинини Аввакумов В.С., 8 кыл.- Аввакумова Т.В., Иванова Е.П., 9,10,11 кыл.- Чириков И.Ф.- оһуохайга, Иванова Е.П.-тойукка уҺуйбуттара. Оскуола5а үөрэнэр эрдэҕиттэн араас таҺымнаах оbуохай, тойук күрэхтэригэр кыттар.

2003с.- Иванов Моисей Осипович (Дьаархан) юбилейыгар оһуохайга «Кэрэ куолас» номинация хаҺаайката.

2005 с.-Кыайыы 60 сылыгар аналлаах «Уулаах Атах-2005» oһуохай курэҕэр III миэстэ

2006 с.-Элгээйигэ А.Г. Зверевка аналлаах oһуохай курэҕэр диплом, IV норуоттар спортивнай оонньууларыгар уонна Олонхо сылыгар аналлаах ыһыах тэрээҺинигэр активнайдык улэлээбитин иҺин «Махтал сурук», Иванов Роман Данилович (Маар-Куөл) юбилейыгар аналлаах оһуохайга кыттан бириис туппута.

ЯКОВЛЕВ ПЕТР СТЕПАНОВИЧ (1927 — ….)

1927 сыл от ыйын 5 кунугэр Сунтаар улууһун Арыылаах нэһилиэгэр төрөөбутэ. 1947с. орто оскуоланы, 1953 сыл Якутскайдаа5ы пединститут филологическай факультетын бутэрбитэ. Саха тылын учууталынан 17 сыл улэлээбитэ. Оbуохай ункууну кыра сааһыттан себулээн батыһа сылдьан истэрэ, батыһара. Хапсаҕай тустууга дьарыктанан, күрэхтэһэн Саха АССР спордун маастара…   Элбэх урукку кэм үҥкүүһүттэрин билэрэ, сэһэргиирэ. Кинилэр ааттара умнуллубатын туһугар элбэхтик үлэлээбитэ. Олортон Борис Никитич Сидоров туһунан, кини «Санаар5абыллаах оbуокайын» бэчээккэ таbааран уйэтиппитэ.

                     Борис Никитич Сидоров  — 1923 сыллаахха Арыылаах нэһилиэгэр, Уһун-Күөлгэ төрөөбүтэ. Төрөппүт аҕата кыра эрдэҕинэ ыалдьан өлбүтэ. Балтыныын иккиэйэҕин аҥардас ийэҕэ иитиллэн киһи-хара буолбуттара. Кулуһуннаах оскуолатыгар киирэн 4-с кылааһы бүтэрэн баран, үөрэнэр кыаҕа суох буолан уурайан хаалбыта. Анардас ийэтин харытын күүһүнэн үлэлээн иитэргэ соруктаммыта. Орто уҥуохтаах уһун субурҕай муруннаах, кыыһаан сирэйдээх эдэркээн уол комсомол кэккэтигэр киирбитэ. Майгытынан-сигилитинэн дьоҥно сирдэрбэт, эппит-тыыммыт кылыһахтаах куоластаах, киэҥ дэлэгэй түһүлгэлээх үҥкүүһүт бэрдэ буолбута. Ыччаты сырдыкка тардар төлөннөөх тыллаах, үчүгэйдик таҥнар-саптар эдэркээн киһини кыргыттар сөбүлүү көрөллөрө. Борис Никитич Тойбохой сельпотугар арыы тутааччынан үлэлии киирбитэ. Оччотооҕу сокуон кытаанаҕар бииргэ үлэлиир дьоно арыыны сиэн итэтэн баран, уоһа уоһахтаах уорары билбэт уу туҥуй уолчааны уган биэрбиттэрэ. Кыайыы ыһыаҕар 1945 сыллаахха, буруйдуур түмүгүн ылан, хаайыыга бараары сылдьан, санаарҕабыллаах оһуокайы эппитин быһа тардан биэрэбит. Бу ыһыах кэнниттэн народнай суутунан уураахтанан 5 сыл күлүүс хаайыытыгар барбыта, тыһыынчанан саханы мэниэстибит Ыныкчаан холуонньатыгар сырдык тыына быстыбыта. Борис Никитич оһуокайын хоһоонугар маҥнайгы таптала таҥнарбытын, олоҕо алдьанан, хаайыыга барбытын, номоххо киирбит Суоһалдьыйа курдук, үҥкүүтүгэр ахтан ааһар.

                                                                                 Петр Степанович Яковлев ахтыыта